بررسی بازی Enshrouded

ساخت یک بازی بقامحور (Survival) در روزگاری که این ژانر میزبان آثار پرشماری است، به‌خودی‌خود چالش بزرگی محسوب می‌شود؛ به‌ویژه زمانی که سازندگان بخواهند در کنار جمع‌آوری منابع و ساخت پایگاه، تجربه‌ای نقش‌آفرینی با جهانی گسترده، مبارزات اکشن و آزادی عمل قابل‌توجه ارائه دهند. بازی Enshrouded، ساخته استودیوی آلمانی Keen Games، یکی از آثاری است که با چنین هدفی پا به میدان گذاشته و تلاش می‌کند مرز میان بازی‌های بقا، نقش‌آفرینی و سندباکس را کم‌رنگ کند. Keen Games که در سال 2005 تأسیس شده و در فرانکفورت آلمان فعالیت می‌کند، پیش از این با آثاری مانند Sacred 3 و Portal Knights شناخته می‌شد. به‌خصوص Portal Knights را می‌توان پیش‌زمینه‌ای برای درک مسیر طراحی Enshrouded دانست؛ اثری که ترکیب مبارزات اکشن، پیشرفت شخصیت و ساخت‌وساز را در قالبی فانتزی دنبال می‌کرد. بااین‌حال، Enshrouded پروژه‌ای جاه‌طلبانه‌تر است که می‌خواهد همین ایده‌ها را در جهانی وسیع‌تر و با امکانات ساخت‌وساز بسیار گسترده‌تر توسعه دهد. این بازی پس از بیش از دو سال حضور در مرحله دسترسی زودهنگام، سرانجام در نسخه 1.0 برای پلی‌استیشن ۵ نیز عرضه شده است؛ نسخه‌ای که قرار است تجربه‌ای کامل‌تر از جهان Embervale را در اختیار بازیکنان قرار دهد. اما آیا ترکیب بقا، نقش‌آفرینی و ساخت‌وساز در Enshrouded توانسته به تجربه‌ای متمایز و فراموش‌نشدنی تبدیل شود یا برخی ضعف‌ها مانع از تحقق تمام پتانسیل‌های آن شده‌اند؟ در ادامه نقد همراه ما باشید تا ببینیم این ماجراجویی فانتزی تا چه اندازه در تحقق جاه‌طلبی‌هایش موفق عمل می‌کند.

داستان Enshrouded در سرزمینی فانتزی به نام Embervale جریان دارد؛ قلمرویی که طمع انسان‌ها برای دستیابی به قدرت، زمینه‌ساز فاجعه‌ای بزرگ شده است. آزادشدن نیرویی مرموز، مهی سمی و مرگبار به نام Shroud را در جهان گسترش داده و تمدنی را که زمانی در این سرزمین زندگی می‌کرد، به نابودی کشانده است. بازیکن در نقش یکی از Flamebornها، بازماندگانی که برای مقابله با این تهدید پدید آمده‌اند، از خواب برمی‌خیزد تا به سرزمین ویران‌شده جان تازه‌ای ببخشد. روایت بازی از همان ابتدا ایده‌ای جذاب دارد؛ جهانی که در آن طبیعت، بقایای تمدن و موجودات آلوده به مه، همگی نشانه‌هایی از یک فاجعه قدیمی هستند. بااین‌حال، Keen Games به‌جای آنکه داستان را با میان‌پرده‌های طولانی و دیالوگ‌های پی‌درپی پیش ببرد، اطلاعات خود را عمدتاً از طریق اکتشاف، نوشته‌های پراکنده، نامه‌ها و گفت‌وگوهای کوتاه ارائه می‌کند. این شیوه با ماهیت بازی سازگار است و به بازیکن اجازه می‌دهد بدون فاصله‌گرفتن از جریان گیم‌پلی، به‌تدریج از گذشته Embervale سر دربیاورد. نسخه 1.0 با تکمیل خط اصلی داستان، تصویر کامل‌تری از سرنوشت این سرزمین ارائه می‌دهد؛ اما نباید انتظار روایتی در حد نقش‌آفرینی‌های داستان‌محور بزرگ را داشت. شخصیت‌پردازی و حضور شخصیت‌های به‌یادماندنی در مرکز تجربه قرار ندارند و بسیاری از مأموریت‌ها بیش از آنکه برای روایت داستانی پیچیده طراحی شده باشند، وسیله‌ای برای هدایت بازیکن به مناطق تازه و تشویق او به اکتشاف هستند. در نتیجه، جذابیت روایت بیش از هر چیز به کنجکاوی بازیکن برای شناخت جهان وابسته است.

هسته اصلی Enshrouded بر چرخه‌ای ساده اما گسترده استوار است: جمع‌آوری منابع، ساخت تجهیزات، ارتقای شخصیت، کشف مناطق جدید و مقابله با دشمنان قدرتمندتر. بازیکن در ابتدای مسیر امکانات محدودی دارد، اما با پیشروی در جهان و یافتن بازماندگان، به ابزارها، تجهیزات و قابلیت‌های بیشتری دسترسی پیدا می‌کند. هر قدم در این مسیر می‌تواند زمینه‌ساز پیشرفت دیگری باشد؛ از ساخت یک پایگاه ابتدایی گرفته تا دستیابی به تجهیزات لازم برای ورود به مناطق خطرناک‌تر. نکته مثبت بازی، انعطاف‌پذیری آن در برابر سلیقه‌های متفاوت است. برخلاف بعضی آثار بقا که بازیکن را دائماً درگیر مدیریت گرسنگی، تشنگی و دیگر نیازهای جسمانی می‌کنند، Enshrouded تمرکز بیشتری بر اکتشاف و پیشرفت دارد. غذا و نوشیدنی همچنان در تقویت ویژگی‌هایی مانند بازیابی سلامتی و استقامت نقش دارند، اما الزاماً به دغدغه‌ای دائمی تبدیل نمی‌شوند. از سوی دیگر، تنظیمات مختلف جهان اجازه می‌دهند تجربه بازی از نظر دشواری و برخی سازوکارهای بقا تغییر کند. این تصمیم باعث شده Enshrouded برای کسانی که به نقش‌آفرینی علاقه دارند اما با سازوکارهای سخت‌گیرانه بازی‌های بقا ارتباط برقرار نمی‌کنند، گزینه‌ای جذاب باشد. بااین‌حال، همین رویکرد ممکن است برای طرفداران بقاهای دشوار، تجربه‌ای کم‌تنش‌تر از انتظارشان ایجاد کند. بازی بیش از آنکه درباره زنده‌ماندن به هر قیمت باشد، درباره ساختن، قدرتمندشدن و فتح جهانی ناشناخته است.

اگر قرار باشد تنها یک ویژگی را به‌عنوان هویت اصلی Enshrouded معرفی کنیم، بدون شک سیستم ساخت‌وساز آن در صدر فهرست قرار می‌گیرد. بازی با بهره‌گیری از فناوری وکسل، به بازیکن اجازه می‌دهد نه‌فقط سازه‌های آماده را کنار هم قرار دهد، بلکه زمین را تغییر دهد، فضاهای زیرزمینی ایجاد کند و ساختمان‌هایی با جزئیات معماری چشمگیر بسازد. آزادی عمل در این بخش به‌اندازه‌ای است که یک سرپناه ساده می‌تواند به‌تدریج به قلعه‌ای عظیم با اتاق‌ها، راهروها و تزئینات متعدد تبدیل شود. اهمیت این سیستم فقط در جنبه ظاهری آن نیست. ساخت پایگاه با پیشرفت بازی پیوند دارد و حضور صنعتگران و بازماندگان در آن، امکانات تازه‌ای برای تولید تجهیزات و ساخت عناصر مختلف فراهم می‌کند. بنابراین، پایگاه صرفاً مکانی برای استراحت نیست؛ بلکه مرکز پیشرفت و یکی از انگیزه‌های اصلی بازگشت بازیکن از ماجراجویی‌هایش به شمار می‌رود.قابلیت تغییر زمین نیز ابعاد تازه‌ای به این آزادی می‌بخشد. بازیکن می‌تواند به‌جای سازگاری کامل با محیط، خود محیط را مطابق سلیقه‌اش تغییر دهد. همین ویژگی، Enshrouded را از بسیاری از بازی‌های بقامحور متمایز می‌کند و به آن اجازه می‌دهد تجربه‌ای خلاقانه‌تر از ساخت پایگاه ارائه دهد. البته این آزادی بدون ایراد نیست. ساخت سازه‌های پیچیده به صرف زمان و مدیریت منابع نیاز دارد و بعضی از فرایندهای ساخت و قراردادن وسایل می‌توانند کمی دست‌وپاگیر باشند. برای نمونه، جدابودن فرایند ساخت برخی وسایل تزئینی از حالت اصلی ساخت‌وساز، باعث می‌شود بازیکن گاهی برای تولید و قراردادن یک عنصر ساده چند مرحله اضافی را طی کند. بااین‌حال، این مشکلات از ارزش کلی سیستمی که یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های بازی محسوب می‌شود، نمی‌کاهند.

اگرچه Enshrouded را می‌توان به‌صورت تک‌نفره تجربه کرد، بخش همکاری آنلاین یکی از عواملی است که به ساختار گیم‌پلی آن عمق بیشتری می‌بخشد. نسخه پلی‌استیشن ۵ امکان حضور حداکثر هشت بازیکن را در یک جهان مشترک فراهم می‌کند و به آن‌ها اجازه می‌دهد در کنار یکدیگر به اکتشاف، جمع‌آوری منابع، ساخت تجهیزات و توسعه پایگاه بپردازند. این همکاری صرفاً به مبارزه با دشمنان محدود نمی‌شود؛ بازیکنان می‌توانند وظایف مختلفی را میان خود تقسیم کنند و با ترکیب فعالیت‌هایشان، روند پیشرفت گروه را سرعت ببخشند. پیوند میان ساخت‌وساز و بازی گروهی از نقاط قوت این بخش است. درحالی‌که یک بازیکن می‌تواند مشغول جمع‌آوری مواد اولیه باشد، دیگری تجهیزات موردنیاز گروه را تولید کند و سایر اعضا برای کشف مناطق تازه یا مقابله با دشمنان قدرتمندتر راهی جهان بازی شوند. چنین ساختاری باعث می‌شود فعالیت‌هایی که در حالت تک‌نفره زمان‌بر هستند، در کنار دوستان شکل پویاتری پیدا کنند. بااین‌حال، تجربه آنلاین برای لذت‌بردن از بازی الزامی نیست و کسانی که ترجیح می‌دهند با سرعت دلخواه خود پیش بروند، همچنان می‌توانند بخش‌های اصلی بازی را به‌تنهایی دنبال کنند.

جهان Embervale یکی از مهم‌ترین دلایل جذابیت Enshrouded است. محیط‌های متنوع، ویرانه‌های باستانی، غارها، سیاه‌چال‌ها و مناطق آلوده به Shroud، بازیکن را به جست‌وجوی مداوم تشویق می‌کنند. در بسیاری از نقاط نقشه، پاداش اکتشاف می‌تواند تجهیزات تازه، منابع کمیاب، مهارت‌های جدید یا سرنخی درباره گذشته جهان باشد. به همین دلیل، حرکت در نقشه صرفاً وسیله‌ای برای رسیدن به مقصد نیست، بلکه بخش مهمی از تجربه بازی را تشکیل می‌دهد.طراحی عمودی جهان نیز نقش قابل‌توجهی در این زمینه دارد. قلاب و گلایدر، دو ابزار مهم جابه‌جایی، به بازیکن اجازه می‌دهند از مسیرهای متفاوتی به مناطق مختلف دسترسی پیدا کند. سرخوردن از ارتفاعات، عبور از دره‌ها و یافتن راه‌های میان‌بر، ریتم اکتشاف را پویاتر می‌کند و در کنار تغییرات طبیعی زمین، حس ماجراجویی را افزایش می‌دهد. بااین‌حال، جهان دست‌ساز بازی یک نقطه ضعف بالقوه نیز دارد. در مقایسه با آثاری که از تولید رویه‌ای برای ایجاد تغییرات گسترده در هر بار تجربه استفاده می‌کنند، نقشه ثابت Enshrouded ممکن است در شروع دوباره بازی تازگی کمتری داشته باشد. بازیکنی که یک بار مسیرها، رازها و سیاه‌چال‌ها را شناخته باشد، احتمالاً در تجربه‌های بعدی با غافلگیری‌های کمتری روبه‌رو می‌شود. همچنین، با وجود وسعت نقشه، همه مسیرها به یک اندازه از رویدادهای معنادار پر نشده‌اند و بخشی از اکتشاف همچنان حول یافتن منابع و انجام مأموریت‌های مشابه می‌چرخد.

در کنار ساخت‌وساز و اکتشاف، مبارزات اکشن یکی دیگر از ارکان اصلی Enshrouded است. بازیکن می‌تواند از شمشیر، سلاح‌های سنگین، کمان و جادو استفاده کند و با ارتقای شخصیت، توانایی‌های تازه‌ای به دست آورد. درخت مهارت امکان شکل‌دادن به سبک‌های متفاوت مبارزه را فراهم می‌کند و بازیکن را مجبور نمی‌سازد از ابتدا تا انتهای بازی به یک نقش محدود پایبند بماند. دفاع، جاخالی‌دادن و دفع ضربات دشمنان در کنار نوار گیج‌شدن آن‌ها، بخش مهمی از ساختار نبردها را تشکیل می‌دهند. زمان‌بندی مناسب برای دفاع و استفاده از فرصت ایجادشده پس از گیج‌شدن دشمن می‌تواند نتیجه مبارزه را تغییر دهد. تنوع سلاح‌ها و مهارت‌ها نیز به‌تدریج گزینه‌های بیشتری در اختیار بازیکن قرار می‌دهد.بااین‌حال، مبارزات در مقایسه با نقاط قوت دیگر بازی، کم‌فروغ‌تر ظاهر می‌شوند. بعضی از انیمیشن‌ها و واکنش‌های نبرد آن‌چنان که باید، دقیق و رضایت‌بخش نیستند و سیستم دفاع و گیج‌شدن دشمنان پس از مدتی می‌تواند حالتی تکراری پیدا کند. هرچند دشمنان مختلف الگوهای حمله متفاوتی دارند و نبرد با گروهی از آن‌ها گاهی چالش‌برانگیز می‌شود، عمق مکانیکی مبارزات همیشه با گستردگی سیستم ساخت‌وساز و اکتشاف تناسب ندارد. این مسئله در تجربه تک‌نفره اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا تعدد دشمنان قدرتمند یا حملات گروهی ممکن است بازیکن را تحت فشار قرار دهد. در حالت همکاری چندنفره، تقسیم نقش‌ها و همراهی دوستان می‌تواند این وضعیت را تغییر دهد، اما در نهایت مبارزات همچنان یکی از بخش‌هایی هستند که برای رسیدن به جایگاه برجسته‌ترین آثار اکشن نقش‌آفرینی، به پرداخت بیشتری نیاز دارند.

Enshrouded از نظر بصری، بیش از آنکه به واقع‌گرایی محض تکیه کند، از هویت هنری فانتزی خود بهره می‌برد. جنگل‌های سرسبز، کوهستان‌ها، ویرانه‌های سنگی و مناطق آلوده به مه، تنوع مناسبی به جهان می‌بخشند. تضاد میان روشنایی و رنگ‌های زنده محیط‌های عادی با فضای تیره و وهم‌آلود Shroud، از مهم‌ترین ابزارهای فضاسازی بازی است. فناوری وکسل نیز فقط برای ساخت‌وساز کاربرد ندارد؛ بلکه در شکل‌گیری هویت بصری جهان و امکان تغییر زمین نقش دارد. همین پیوند میان فناوری و طراحی، به بازی شخصیت مستقلی می‌دهد. در نسخه 1.0، بهبودهای رندر، نورپردازی و نمایش جزئیات محیطی نیز با هدف ارتقای کیفیت بصری و عملکرد معرفی شده‌اند. نسخه پلی‌استیشن ۵ از دو حالت گرافیکی بهره می‌برد: حالت Performance با هدف نرخ ۶۰ فریم بر ثانیه و حالت Quality با هدف ۳۰ فریم بر ثانیه. این دو گزینه به بازیکن اجازه می‌دهند میان روانی حرکت و کیفیت بصری انتخاب کند. البته دست‌یابی به نرخ فریم هدف‌گذاری‌شده الزاماً به معنای ثبات مطلق در تمامی سناریوها نیست و نرخ فریم واقعی می‌تواند متناسب با پیچیدگی‌های محیطی و پردازش‌های سنگین روی صفحه دچار نوسان شود. با این حال، نسخه ۱.۰ با محوریت بهینه‌سازی فنی عرضه شده و در مجموع عملکرد نسبتاً باثبات و قابل قبولی را از خود به نمایش می‌گذارد.

صداگذاری در Enshrouded بیش از آنکه بر گفت‌وگوهای پیوسته و میان‌پرده‌های سینمایی تکیه کند، در خدمت فضاسازی و اکتشاف قرار دارد. صدای محیط، تغییرات فضای صوتی در مناطق آلوده و حضور دشمنان، به ایجاد حس خطر کمک می‌کنند. در کنار آن، روایت بخش‌هایی از تاریخ جهان از طریق نوشته‌ها و اسناد شنیداری، روشی مناسب برای انتقال اطلاعات بدون متوقف‌کردن جریان بازی است. یکی از تصمیم‌های مثبت در این زمینه، امکان دنبال‌کردن روایت‌های شنیداری هنگام حرکت در محیط است؛ به‌گونه‌ای که بازیکن برای آگاهی از گذشته جهان مجبور نیست همواره در یک نقطه ثابت بماند. پخش این روایت‌ها هنگام مواجهه با خطر نیز متوقف می‌شود تا توجه بازیکن به مبارزه معطوف بماند. بااین‌حال، چون داستان به‌طور عمده از طریق اسناد، گفت‌وگوهای کوتاه و روایت محیطی پیش می‌رود، کسانی که انتظار شخصیت‌پردازی پررنگ و دیالوگ‌های سینمایی دارند، ممکن است ارتباط کمتری با این بخش برقرار کنند.

Enshrouded در نسخه 1.0 نشان می‌دهد که برای ساخت یک بازی بقامحور جذاب، الزاماً نیازی به بازتعریف تمام قواعد ژانر نیست. گاهی ترکیب درست چند سیستم آشنا، همراه با یک ویژگی متمایزکننده قدرتمند، می‌تواند تجربه‌ای ارزشمند خلق کند. در این بازی، ساخت‌وساز آزاد، جهان دست‌ساز، جابه‌جایی پویا و پیشرفت تدریجی شخصیت، اجزایی هستند که یکدیگر را تقویت می‌کنند و بازیکن را برای ساعت‌های طولانی در Embervale نگه می‌دارند. در مقابل، روایت کم‌عمق‌تر، مأموریت‌هایی که گاهی بیشتر نقش ابزار هدایت بازیکن را دارند و مبارزاتی که از نظر مکانیکی به اندازه دیگر سیستم‌ها غنی نیستند، مانع از آن می‌شوند که تمام بخش‌های بازی به یک اندازه بدرخشند. بااین‌حال، این ضعف‌ها در برابر آزادی ساخت‌وساز و ظرفیت اکتشاف، ارزش کلی تجربه را از بین نمی‌برند. نسخه پلی‌استیشن ۵ فرصت مناسبی برای تجربه این جهان فراهم می‌کند و گزینه‌های گرافیکی آن نیز امکان انتخاب میان روانی حرکت و کیفیت تصویر را در اختیار بازیکن می‌گذارند. Enshrouded شاید در همه جنبه‌ها بهترین نمونه ژانر خود نباشد، اما ترکیب ساخت‌وساز، اکتشاف و نقش‌آفرینی، آن را به یکی از آثار قابل‌توجه بازی‌های بقا تبدیل می‌کند؛ اثری که مهم‌ترین دستاوردش نه در مبارزات یا روایت، بلکه در آزادی‌ای است که برای شکل‌دادن به جهان و ساختن ماجراجویی شخصی در اختیار بازیکن می‌گذارد.