
مدیرعامل OpenAI، سم آلتمن، هفته گذشته با اطمینان اعلام کرد که در اختیار داشتن حافظه رم توسط کاربران عادی «بسیار بد» است و گیمرها و سایر کاربران باید منابع رم خود را در اختیار مراکز داده قرار دهند؛ مراکزی که امکان اجرای مدلهای هوش مصنوعی را فراهم میکنند. این اظهارنظر در حالی مطرح شد که بسیاری از شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی به دنبال گسترش زیرساختهای خود هستند؛ زیرساختهایی که از جمله کاربردهای آنها میتوان به تولید دیپفیک و محتوای جعلی برای فریب کاربران شبکههای اجتماعی، بهویژه افراد مسن، اشاره کرد.
شرکتهای هوش مصنوعی طی دو سال گذشته بهگونهای رفتار کردهاند که گویی قرار نیست انتخابات دیگری برگزار شود یا هیچگونه قانونی برای محدود کردن سلطه یکجانبه آنها بر فناوریای وضع شود که در حال ایجاد تغییرات گسترده در جوامع سراسر جهان است. با این حال، اکنون که دموکراتها در انتخابات میاندورهای آمریکا پیروزی چشمگیری به دست آوردهاند و حتی موفق به کسب پیروزی در ایالتهایی مانند تگزاس و کانزاس شدهاند، به نظر میرسد شرکتهای هوش مصنوعی در حال عقبنشینی از مواضع قبلی خود هستند. دلیل این اتفاق، افزایش نارضایتی عمومی از مراکز داده و پیامدهای گسترش آنهاست؛ موضوعی که سم آلتمن نیز از آن مستثنا نیست.
آلتمن تنها چند ساعت پس از انتشار نتایج اولیه انتخابات، در حساب کاربری خود نوشت: «مردم باید همواره کنترل آینده را در اختیار داشته باشند.» او پیش از انتشار این پیام، نام خود را نیز بهصورت طنزآمیز به «Ram Altman» تغییر داده بود.
او در ادامه تأکید کرد:
«OpenAI با این دیدگاه مخالف است که پذیرفتنی باشد انسانها به جایگاهی تنزل پیدا کنند که صرفاً کارهایی را انجام دهند که سیستمهای هوش مصنوعی تشخیص میدهند شایسته پاداش گرفتن هستند. مردم نباید کنترل آینده را به ابرهوش مصنوعی واگذار کنند و این الزام باید در نهایت محدودیتهایی برای پیشرفت هوش مصنوعی ایجاد کند.»
یکی از کاربران در واکنش به این اظهارات، پرسش قابلتوجهی مطرح کرد:
«پس چرا رم من را میخواهی؟»
آلتمن نیز در پاسخ نوشت:
«میخواهم شما رم بسیار زیادی داشته باشید. بیایید مقدار بیشتری تولید کنیم.»
با این حال، به نظر میرسد اظهارات آلتمن با موضعگیری هفته گذشته او چندان همخوانی ندارد. یادداشتهای افزودهشده توسط کاربران به پست اخیر او نیز به همین تناقض اشاره میکنند. آلتمن تنها هفته گذشته گفته بود:
«این وضعیت واقعاً بسیار بد است که همه افراد بخش بزرگی از ذخایر محدود حافظه DRAM جهان را در رایانههای شخصی خود نگهداری کنند.»
او مشخصاً درباره اجرای مدلهای محلی هوش مصنوعی صحبت میکرد، اما نحوه بیان این اظهارنظر بهگونهای بود که میشد آن را انتقادی نسبت به تمام افرادی دانست که مقدار زیادی رم خریداری میکنند؛ از جمله گیمرها و تدوینگران ویدئو که برای فعالیتهای خود به حافظه رم قابلتوجهی نیاز دارند.
پیروزی دموکراتها و به دست گرفتن کنترل مجلس نمایندگان و سنا، شرایط متفاوتی را برای آلتمن و سایر مدیران شرکتهای هوش مصنوعی رقم زده است. در میان چهرههای سیاسی پیروز نیز افرادی مانند عبدل السید (Abdul El-Sayed) حضور دارند که از توقف موقت توسعه هوش مصنوعی حمایت میکند. در نتیجه، مدیران این شرکتها دیگر از همان پشتوانه سیاسی دوران دونالد ترامپ برخوردار نیستند.
رئیسجمهور آمریکا اکنون بدون همراهی کنگره نمیتواند بهسادگی از طریق فرمانهای اجرایی بحثبرانگیز، قوانین و بودجههای موردنظر خود را پیش ببرد و احتمالاً با نظارت و موانع بیشتری مواجه خواهد شد.
اهمیت این تغییرات زمانی بیشتر مشخص میشود که به نظرسنجیهای انجامشده در آمریکا توجه کنیم. طبق نتایج یک نظرسنجی، ۵۴ درصد از بزرگسالان آمریکایی معتقدند مراکز داده برای محیط زیست مضر هستند. همچنین ۵۰ درصد بر این باورند که این مراکز هزینه برق خانگی را افزایش میدهند و ۴۹ درصد نیز معتقدند گسترش آنها کیفیت زندگی را تحت تأثیر منفی قرار میدهد.
از دست دادن پشتوانه سیاسی پیشین به این معناست که مدیران شرکتهای هوش مصنوعی باید با جامعهای روبهرو شوند که بهطور فزایندهای از وضعیت موجود ناراضی است. دموکراتها نیز در جریان رقابتهای انتخاباتی، از همین نگرانیها برای جلب آرای مردم استفاده کردند و وعده دادند که ساخت مراکز داده را بهطور موقت متوقف کرده و قوانین سختگیرانهتری برای این صنعت وضع کنند. آنها همچنین در بسیاری از موارد، جمهوریخواهان را به نزدیکی بیش از حد به شرکتهای بزرگ فناوری متهم کردند.
البته آلتمن تنها مدیرعامل شرکتهای هوش مصنوعی نیست که از شرایط سیاسی جدید نگران به نظر میرسد. ایلان ماسک نیز که برای نخستین بار طی ۳۰ سال گذشته خود را در ایالتی با گرایش سیاسی دموکرات، یعنی تگزاس، میبیند، بخش زیادی از روز گذشته را به انتشار مطالبی درباره انتقال مراکز داده به فضا اختصاص داده است. او همچنین با لحنی طنزآمیز نوشت: «لیزرهای فضایی من که در انتخابات دخالت میکردند، این بار جواب ندادند.» ماسک حتی در یکی از واکنشهای خود از یک توهین تحقیرآمیز و توهینآمیز نسبت به افراد دارای معلولیت ذهنی استفاده کرد.
تمام این اتفاقات در شرایطی رخ میدهد که حدود ۵ تریلیون دلار از ارزش بازار شرکتها از بین رفته و به نظر میرسد حباب سرمایهگذاری در حوزه هوش مصنوعی سرانجام در آستانه ترکیدن قرار گرفته است. در چنین شرایطی، تلاش برای معرفی خود بهعنوان مدیری که مراکز داده را در اولویت قرار میدهد و انسانها را در جایگاه دوم میبیند، احتمالاً تصمیم چندان هوشمندانهای نخواهد بود.